ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΙΒΑΝΟΒΙΤΣ ΓΚΟΥΡΤΖΙΕΦ (1866-1949)

Γεώργιος Ιβάνοβιτς Γκουρτζίεφ (1866-1949)

Ο Γεώργιος Ιβάνοβιτς Γκουρτζίεφ ή Γεωργιάδης, όπως ήταν το πατρικό του όνομα, γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη της Αρμενίας, από Ελληνα πατέρα και Αρμένισσα μητέρα. Ήταν μία εξαιρετικά σημαντική προσωπικότητα της παγκόσμιας διανόησης. Η βιβλιογραφία που υπάρχει σχετικά με τον Γκουρτζίεφ είναι μεγάλη, αν και ο ίδιος προσπάθησε αρκετά συνειδητά να καλύψει τα ίχνη του. Έτσι πολλές φορές οι πληροφορίες σχετικά με το πρόσωπό του είναι αντιφατικές ή ελλειπής. Αυτό που γνωρίζουμε σίγουρα είναι ότι από πολύ μικρός πίστευε ότι υπήρχε μια γνώση διαχρονική σχετικά με τον άνθρωπο και την ανθρώπινη ζωή και αφιέρωσε τη ζωή του στο να ανακαλύψει και στη συνέχεια να διδάξει αυτή τη γνώση.

Ο Γκουρτζίεφ ανέπτυξε ένα σύστημα εσωτερικής ανάπτυξης που στόχο είχε να αφυπνιστεί ο άνθρωπος όσον αφορά την πραγματική του κατάσταση και στη συνέχεια να αναπτύξει τις πραγματικές του δυνατότητες. Το σύστημα αυτό το ονόμασε Τέταρτο Δρόμο.

Τέταρτος Δρόμος

Ο Γκουρτζίεφ ονόμασε το σύστημά του Τέταρτο Δρόμο, σε αντιδιαστολή με τους ήδη υπάρχοντες γνωστούς παραδοσιακούς δρόμους για την πνευματική ολοκλήρωση και την εσωτερική ελευθερία. Οι τρεις παραδοσιακοί δρόμοι είναι οι εξής:

Ο δρόμος του φακίρη: είναι ο δρόμος της πάλης με το υλικό σώμα. Ο άνθρωπος που εργάζεται με αυτόν τον τρόπο προσπαθεί να αναπτύξει τη θέλησή του υποχρεώνοντας το σώμα του σε φοβερές ταλαιπωρίες. Το συναίσθημα και η σκέψη όμως παραμένουν υποανάπτυκτες.

Ο δρόμος του μοναχού: είναι ο δρόμος της πίστης, του θρησκευτικού συναισθήματος. Ο άνθρωπος αυτός προσπαθεί παλεύοντας σκληρά και για χρόνια με τον εαυτό του, να υποτάξει όλα του τα συναισθήματα σε ένα, στην πίστη, αλλά και πάλι οι άλλες δύο λειτουργίες δεν αναπτύσσονται.

Ο δρόμος του γιόγκι: είναι ο δρόμος της γνώσης, ο δρόμος του νου. Ο άνθρωπος αυτός αναπτύσει το νου του στοχεύοντας στην πνευματική τελείωση, όμως το σώμα και τα συναισθήματά του δεν αναπτύσονται.

Όμως όλοι αυτοί οι δρόμοι απαιτούν την απόσυρση απο την καθημερινή ζωή, το αντίθετο απο τον τέταρτο δρόμο που βλέπει τον άνθρωπο να ζει συνειδητά μέσα στην καθημερινότητα. Ο Γκουρτζίεφ πίστευε ότι είναι δυνατό για τον άνθρωπο να ζει συνειδητά μέσα στον κόσμο, ενώ δουλεύει, ενώ οδηγεί, ενώ χορεύει, κ.ο.κ.

Σύμφωνα με τον Γκουρτζίεφ, όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι αγόμαστε απο τις εξωτερικές περιστάσεις της ζωής, μηχανιστικά και ότι η άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας είναι ουσιαστικά φανταστική. Θεωρούσε ότι ζούμε σε μία κατάσταση ύπνωσης, εξυπηρετώντας ανάγκες που δεν αποφασίσαμε αυτόβουλα και ελεύθερα ότι είναι οι δικές μας.

Για τον Γκουρτζίεφ, λοιπόν, ένα βασικό εργαλείο που διαθέτει ο άνθρωπος είναι η  ΠΡΟΣΟΧΗ χωρίς, όμως, κριτική και σχόλια. Για να μπούμε σε μία ηθελημένη ταλαιπωρία.

Συνειδητή εργασία και ηθελημένη ταλαιπωρία - Αυτό ονόμασε ο Γκουρτζίεφ  Εργασία στον Εαυτό, η οποία ξεκινάει με το να δει κάποιος πως είναι τώρα! Οι άλλοι άλλωστε το γνωρίζουν καλά.

Ουσία και προσωπικότητα

Σύμφωνα με τον Γκουρτζίεφ ο άνθρωπος αποτελείται από 2 μέρη:

  • Την ουσία: αυτό που είναι δικό του, αυτό που γεννιόμαστε. Ο κάθε άνθρωπος έρχεται στον κόσμο ως ένας μοναδικός, αυθεντικός συνδυασμός βιολογικών, φυσικών, συναισθηματικών και πνευματικών στοιχείων, που συνιστά τον πυρήνα της ύπαρξής του. Ενα παιδί όταν γεννιέται είναι μόνο ουσία.
  • Την προσωπικότητα: το σύνολο των επίκτητων στοιχείων σε έναν άνθρωπο, π.χ. όλα αυτά που μαθαίνει, αξίες, πεποιθήσεις, κίνητρα, επιδιώξεις, κ.τ.λ. Αμέσως μετά τη γέννηση του παιδιού, το περιβάλλον του, και μετά η εκπαίδευση αρχίζουν και έτσι αναπτύσσεται η προσωπικότητά του. Καθώς αναπτύσεται η προσωπικότητα η ουσία μπαίνει σε δεύτερη μοίρα.

Γκουρτζίεφ μέχρι σήμερα

Το Εννεάγραμμα είναι κατα αρχήν ένα γεωμετρικό σύμβολο, το οποίο έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Πρωτοπαρουσιάστηκε στη Δύση απο τον Αρμένιο Γεώργιο Ιβάνοβιτς Γεωργιάδη, γνωστό ως Γκουρτζίεβ, ο οποίος ήρθε σε επαφή μαζί του μέσα απο τα ταξίδια του στην Ασία. Αν προσπαθήσουμε να βρούμε τα ίχνη του Εννεάγραμματος θα βρούμε μόνο γενικές αναφορές. Θα αναγνωρίσουμε όμως το σύμβολο στη σκέψη του Πυθαγόρα, Πλάτωνα και Νεοπλατωνικούς φιλοσόφους, στον Ιπποκράτη και στον Αριστοτέλη.

Ο Γκουρτζίεφ δίδαξε το Εννεάγραμμα σαν ένα δυναμικό εργαλείο ανάπτυξης της συνειδητότητας μέσα από τον τρόπο που σχετιζόταν με τους μαθητές του, επίμονη επίπονη χειρονακτική εργασία και από ιερούς χορούς, μουσική, κτλ. Δεν δίδαξε ποτέ για τύπους προσωπικότητας.

Ο πρώτος άνθρωπος που συνδύασε το εννεάγραμμα με τύπους προσωπικότητας είναι ο Οσκαρ Ιχάτσο. Ο Ιχάτσο ήταν ένα ανήσυχο πνεύμα που στα 1950 ανακάλυψε τη σχέση μεταξύ του Εννεαγράμματος και των 9 τύπων προσωπικότητας, αρχικά εμπνευσμένος απο την παράδοση της ανάμνησης των εννέα Θεικών ιδιοτήτων όπως αντανακλώνται στην ανθρώπινη φύση. Αυτές οι ιδέες αρχικά εμφανίστηκαν στους Νεοπλατωνικούς ή και ακόμα πιο πρίν καθώς επίσης στοιχεία εμφανίζονται στις Εννάδες του Πλωτίνου τον 3ο αιώνα π.Χ.

Το 1970 ο γνωστός ψυχίατρος Κλαούντιο Ναράνιο και κάποιοι άλλοι μελετητές της αθρώπινης ψυχοδυναμικής ταξίδεψαν στη Χιλή για να μελετήσουν μαζί με τον Ιχάτσο, όπου ένα απο τα πρώτα πράγματα που δίδασκε ήταν το Εννεάγραμμα. Ο Ναράνιο προσπάθησε να συνδέσει τους εννέα τύπους προσωπικότητας με τις ψυχιατρικές κατηγορίες που ήταν η ειδικότητά του. Αρχισε να συγκεντρώνει ανθρώπους που έμοιαζαν να ταιριάζουν με κάποια κατηγορία και να τους παίρνει συνέντευξη. Έτσι, σιγά σιγά, ανέπτυξε τα χαρακτηριστικά του κάθε τύπου.

Από μαθητές του Ναράνιο έφτασε το Εννεάγραμμα στην Καλιφόρνια όπου εκεί το γνώρισε ο Ντον Ράιζο. Ο ίδιος πίστευε ότι αν το Εννεάγραμμα δεν δουλευτεί ολοκληρωτικά και δεν περιγραφεί με ακρίβεια δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί. Η μεγάλη συμβολή του είναι τα επίπεδα της Εξέλιξης, που αποκαλύπτουν τις διαβαθμίσεις της φθοράς και της εξέλιξης που ακολουθούν οι άνθρωποι στη ζωή τους. Εδωσε έμφαση στα ψυχολογικά κίνητρα.

Ο Ρας Χάντσον ακολούθησε τον Ράιζο το 1991 αρχικά για να σχεδιάσουν μαζί ένα ερωτηματολόγιο και κατέληξε να δουλεύει πολύ στενά με τον Ντον Ράιζο ανακαλύπτοντας με τη σειρά του το βάθος του κάθε τύπου.